PAŁAC HR. SKÓRZEWSKICH H. DROGOSŁAW W LUBOSTRONIU

Kiedy Fryderyk hrabia Skórzewski po raz pierwszy ujrzał wieś Piłatowo, zafascynował go urok miejsca i postanowił wybudować tam siedzibę godną rodu. Pałac powstał w latach 1795-1800.

Zauroczony rezydencją swojej siostry Aleksandry Augustynowej Gorzeńskiej, zwrócił się do architekta Stanisława Zawadzkiego, który zaprojektował pałac wzorowany na pałacu Merliniego w Królikarni i willach Palladia. Pałac miał kwadratowy rzut z trzykondygnacyjną rotundą przykrytą kopułą na wysokim tamburze.

Prace sztukatorskie wykonał Michał Ceptowicz. Pod kopułą sali umieszczono fryz figuralny z antycznym pochodem ofiarnym oraz cztery płaskorzeźby przedstawiające ważne sceny historyczne: królową Jadwigę przyjmującą posłów krzyżackich, zwycięstwo wojsk polskich pod Koronowem, króla Władysława Łokietka na polu bitwy pod Płowcami oraz Fryderyka II oglądającego plany budowy śluz w Bydgoszczy.

Posadzkę sali rotundowej zdobił wizerunek Orła i Pogoni ułożony z różnokolorowego drewna. Dekoracje malarskie powierzył hrabia profesorowi Franciszkowi Smuglewiczowi i jego bratu Antoniemu, twórcom dekoracji Zamku Ujazdowskiego w Warszawie. Kopułę ozdobiła rzeźba Atlasa dźwigającego kulę ziemską autorstwa Władysława Marcinkowskiego. Park o powierzchni ponad 40 hektarów zaprojektował znakomity architekt ogrodów Teichert.

Lubostroń stał się ostoją myśli patriotycznej i życia narodowego. Gościli tu wybitni naukowcy i artyści, m.in. Stefan Garczyński, Gustaw Zieliński, ks. Ignacy Polkowski, Erazm Rykaczewski, płk. Kazimierz Mielęcki. Istnieją przypuszczenia, że jednym z gości był Adam Mickiewicz. W pałacu bywali także przedstawiciele znamienitych rodów arystokratycznych: Radziwiłłowie, Czartoryscy, Lubomirscy, Braniccy, Talleyrand-Perigord’dowie.

W 1933 roku pałac został uznany za zabytek. Po wojnie służył Funduszowi Wczasów Pracowniczych, co uchroniło go przed dewastacją. W latach 1978–1998 przeszedł gruntowną odbudowę i restaurację.

Od 1994 roku jest siedzibą samorządowej instytucji kultury, a od 2013 roku instytucją kultury Województwa Kujawsko-Pomorskiego. W 2023 roku prezydent Andrzej Duda uznał zespół pałacowo-parkowy za Pomnik Historii. Pałac Lubostroń to nie tylko piękny zabytek, ale i skarbnica historii, świadectwo przemian społecznych, kulturowych i politycznych w Polsce i Europie. Jako centrum kultury, otwiera drzwi dla artystów, historyków i edukatorów, promując wiedzę o historii, sztuce i kulturze oraz wspierając inicjatywy łączące różne środowiska.

Zespół Pałacowo-Parkowy w Ostromecku to miejsce, w którym czas płynie inaczej, gdzie echa co najmniej pięciu epok przenikają się niepostrzeżenie. Stary i Nowy Pałac stoją niczym dwie otwarte księgi, zatrzymane na różnych rozdziałach. Ich architektura, stylizowane wnętrza i ocalałe pamiątki przypominają o dawnych rezydentach – Mostowskich i Alvenslebenach – lecz równie wyraźnie wybrzmiewa tu współczesność – bo Ostromecko to żywa instytucja kultury, dopisująca do historii nowe wątki. W przestrzeniach pełnych aury dawności mieszczą się dziś niezwykłe kolekcje: instrumentów muzycznych, sztuki i innych wyjątkowych zbiorów. Wszystko to rozgrywa się w scenerii natury – dzikiej, splatającej się ze skarpami i alejami, oraz tej zaprojektowanej z precyzją dawnych ogrodników.

Sercem muzycznym Ostromecka jest unikatowa w skali europejskiej Kolekcja Zabytkowych Fortepianów im. Andrzeja Szwalbego. To jedna z najważniejszych i największych tego typu ekspozycji w Polsce, gromadząca niemal sto instrumentów z XIX i pierwszej połowy XX wieku. W pałacowych salach można prześledzić ewolucję fortepianu. Najcenniejszym obiektem w zbiorach jest historyczny fortepian należący przed laty do Zygmunta Noskowskiego – wybitnego kompozytora i pedagoga. Narrację tę dopełnia Skład Sommerfelda oraz prezentacja instrumentów z Bydgoskiej Fabryki Akordeonów, przypominające o rzemieślniczej i przemysłowej potędze Bydgoszczy, która przez dekady kształtowała muzyczną tożsamość regionu.

Równie doniosłe miejsce w programie Ostromecka zajmuje malarstwo i rzeźba. Salon Kolekcjonerski prezentuje obecnie wystawę „Przebudzenie”, czyli niezwykły zbiór ponad stu dzieł z kolekcji prof. Dariusza Markowskiego. To starannie wyselekcjonowana prezentacja sztuki przełomu XIX i XX wieku, obejmująca prace tak wybitnych twórców jak Jacek Malczewski, Leon Wyczółkowski, Stanisław Wyspiański, Józef Chełmoński czy Wlastimil Hofman. Dialog z tradycją Młodej Polski kontynuuje monograficzna wystawa poświęcona Irenie Weiss (Aneri) oraz Wojciechowi Weissowi. Dzięki współpracy z rodziną artystów, w pałacowych wnętrzach udało się stworzyć autentyczną, niemal intymną atmosferę, w której pejzaże, portrety i pamiątki osobiste malarskiej pary współgrają z architekturą rezydencji. W Pałacu Starym klasyczna, rokokowa aura staje się tłem dla żywiołowej ekspresji współczesności. Wystawa „Fragmenty”, prezentująca dzieła z kolekcji Filharmonii Pomorskiej, to spotkanie z pracami najwybitniejszych artystów XX wieku, m.in. Magdaleny Abakanowicz, Władysława Hasiora, Edwarda Dwurnika czy Tadeusza Brzozowskiego. Współczesny wymiar pasji kolekcjonerskiej, a zarazem niezwykłą ciekawostkę, stanowi „Huhuczny Strych” – unikatowy zbiór ponad ośmiu tysięcy figurek sów, będący przykładem nieskrępowanej, pełnej wdzięku inwencji twórczej.

Pałacowe kolekcje dopełnia bogata opowieść o dziedzictwie miejsca, zapisana w Gabinetach Andrzeja Szwalbego i Karla Friedricha Schinkla, a także w przestrzeniach takich jak Stara Kuchnia z początku XX wieku. Całość założenia otacza park krajobrazowy, którego projekt przypisywany jest Peterowi Josephowi Lennému. Ostromecko to dziś miejsce otwarte, w którym tradycja nie jest zamknięta w gablotach, lecz żyje i inspiruje, oferując gościom wielowarstwową podróż przez kulturę.