DWÓR W OLBIĘCINIE

Średniowieczne korzyści i królewskie wizyty

Olbięcin istniał już w XIV wieku jako gniazdo rodowe Olbięckich herbu Janina. Najstarsze kroniki odnotowują imiona Bogusza i Tomasza z Olbięcina w 1372 roku. W 1441 roku wieś należała do Katarzyny z Goraja, wdowy po Dobiesławie Oleśnickim z Sienna, wojewodzie sandomierskim.

Dramatyczny zwrot w historii miejscowości przyniósł potop szwedzki - w 1656 roku dwór i wieś zostały splądrowane i doszczętnie spalone. Od tego czasu aż do początków XIX wieku majątek należał do rodziny Wybranowskich. To oni około 1730 roku wznieśli w dworskim ogrodzie modrzewiowy kościół pw. św. Tekli (rozebrany przez niemieckich okupantów w 1943 roku). Historycznym wydarzeniem była wizyta króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, który 7 czerwca 1787 roku gościł u Rajmunda i Urszuli Wybranowskich w specjalnie zbudowanym na tę okazję pawilonie, zwanym do dziś „Arką”.

Złoty wiek rolnictwa i architektury

W 1859 roku, z inicjatywy Karola Gintowta, w Olbięcinie zorganizowano pierwszą na Lubelszczyźnie wystawę rolniczą. Reformatorską działalność Gintowta przerwało powstanie styczniowe - za udział w zrywie narodowym został skazany na osiedlenie na Syberii. W 1869 roku nowym właścicielem majątku został dr Tadeusz Wierusz-Kowalski - postać wybitna, jeden z najważniejszych polskich rolników tamtej epoki i oddany społecznik. To z jego inicjatywy po 1875 roku powstał eklektyczny pałac zaprojektowany przez Józefa Hussa.

Otoczenie dworu stworzył Franciszek Szanior, słynny główny ogrodnik Warszawy, który zaprojektował park z egzotyczną roślinnością. W stary drzewostan dębowy wkomponowano wówczas m.in. grujeczniki japońskie, korkowce amurskie oraz modrzewie. Julian Wieniawski (ps. Jordan) zachwycał się posiadłością przyjaciela, pisząc o niej jako o „raju ziemskim wytworzonym pracą i zabiegliwością”.

W służbie Niepodległej i nauki

Olbięcin gościł także najważniejsze osoby w państwie po odzyskaniu niepodległości. 23 marca 1921 roku w pałacu przebywał Józef Piłsudski. Naczelnik Państwa wraz z oficerami świętował tu odznaczenie sztandaru 7. Pułku Ułanów Lubelskich orderem Virtuti Militari.

Ostatnimi prywatnymi właścicielami folwarku byli Jadwiga i Jerzy Rudliccy, którzy nabyli go w 1935 roku. Jerzy Rudlicki był światowej sławy konstruktorem lotniczym. Po II wojnie światowej majątek przejęło państwo. Pałac, zdewastowany przez stacjonujących w nim żołnierzy radzieckich, przez lata czekał na renowację. W 1949 roku budynek przekazano resortowi oświaty, a od ponad siedemdziesięciu lat mieści się tu Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy, który od 2010 roku nosi imię Jerzego Rudlickiego. Pamięć o patronie kultywowana jest w nowoczesnej izbie pamięci.

Przyroda i kultura dzisiaj
Mimo ogromnych strat w drzewostanie poczynionych przez Niemców podczas okupacji, park wciąż zachwyca. Do dziś przetrwało 16 pomników przyrody, w tym rzadkie okazy grujeczników japońskich i korkowca amurskiego. Obecnie urokliwy pałac jest nie tylko placówką oświatową, ale i centrum kultury - odbywają się tu m.in. ogólnopolskie plenery malarskie organizowane przez Gminny Ośrodek Kultury w Trzydniku Dużym.