DWÓR W RADONIACH

Zespół dworsko-parkowy w Radoniach, istniejący od blisko dwustu lat, stanowi wraz z dworem unikatowy zabytek przyrodniczo-kulturowy. Park, w którym co ósme drzewo posiada walory pomnika przyrody, zyskał w ostatnich latach dużą popularność dzięki sezonowym, weekendowym kafejkom plenerowym. Już od kilku lat, od wczesnej wiosny aż do jesieni, obecni właściciele otwierają bramy dla wszystkich, którzy chcą skosztować domowych wypieków, napić się lemoniady lub świeżo parzonej kawy i odpocząć — bez pośpiechu — na łonie naturalistycznego, sześciohektarowego parku.

Odbywają się tu również koncerty muzyki klasycznej, plenery malarskie, warsztaty, sesje zdjęciowe, aukcje charytatywne czy zloty zabytkowych samochodów.

Sam dwór został najprawdopodobniej wzniesiony około 1828 roku przez Adama Rydeckiego. Jest to budynek murowany, na planie prostokąta, o regularnej bryle, wysoki i podpiwniczony.

Przykrywa go dach naczółkowy o połaciach krytych gontem. Elewacja frontowa jest dziewięcioosiowa, z trójosiowym, czterokolumnowym portykiem toskańskim, zwieńczonym neorenesansowym szczytem. Od strony ogrodu znajduje się dwuosiowy ryzalit. Na tle innych dworów budynek w Radoniach wyróżnia się rozmiarami — posiada trzy poziomy, co daje łącznie ponad 750 metrów kwadratowych powierzchni użytkowej.

Od pierwszej wzmianki w księgach wieczystych aż do reformy rolnej z 1944 roku dobra radońskie wielokrotnie zmieniały właścicieli. Najdłużej pozostawały w rękach Piotra Folkierskiego i jego rodziny, którzy byli z nimi związani przez 68 lat. Ostatnimi właścicielami przed reformą byli Jan i Maria Chrzanowscy, mieszkający tutaj w latach 1932–1945.

W okresie powojennym dwór wraz z otaczającym go parkiem przechodził różne koleje losu, znajdując się w dyspozycji kolejnych instytucji. Początkowo należał do Samopomocy Chłopskiej, następnie przejął go Okręgowy Zarząd Terenów Rolnych, a potem PGR Opypy. Kolejnymi użytkownikami byli Hufiec Związku Harcerstwa Polskiego, a następnie PGR w Książenicach. W tym czasie w dworze mieszkali pracownicy PGR-u, a zabudowania folwarczne wykorzystywano do hodowli bydła. Gdy pracownicy otrzymali kwatery w innych miejscach, rozpoczął się szybki proces dewastacji zarówno dworu, jak i parku.

Obecni właściciele kupili ruinę dworu wraz ze zdziczałym parkiem 9 maja 2001 roku. Po wielu latach odbudowy uzyskali pozwolenie na użytkowanie w 2010 roku. Dziś jest to ich dom rodzinny, w którym mieszkają na co dzień.